MENU

Hexakopter (minikopter) ve Yazılımı

Beyaz Altın, Lityum – 2

28 Eylül 2010 Yorumlar (1) Okunma: 473 Teknoloji

Beyaz Altın, Lityum – 1

Lityum BataryaPeriyodik cetvelin üçüncü elementi olan lityum (Li) (Lâtince ‘Lithos=Taş), 1800 yılında LiAlSiO (Lityum aliminyum silika) olarak keşfedilmiştir. Yumuşak ve gümüşe benzer beyaz bir metal olan lityum, tabiatta saf hâlde bulunmaz; toprakta ortalama bir kilogramda ancak 20 mg kadardır. Lityum, oksijenle birleşince lityum oksit oluşur. Yoğunluğu en az metal özelliğine sahip lityum, yüksek miktarda enerji depolayabilir. Bu özelliği sayesinde lityum, günümüzde pillerde ve bataryalarda elektrik enerjisi depolamak için çok fazla kullanılmaktadır. Günümüzde cep telefonları, dizüstü bilgisayarlar ve

 elektrikli arabaların kullanımının artmasıyla lityuma olan ilgi de artmıştır. Lityum pillerini/bataryalarını şarj etmek için tam olarak boşalmalarını beklemek gerekmemektedir. MIT’in bir araştırmasına göre ilerde, lityum kullanılarak üretilecek olan piller çok hızlı bir şekilde doldurulabilecek; bugün saatler alan bir şarj işlemi, belki de birkaç saniye veya dakikada tamamlanacak. “Lityum-iyon pilleri“nden daha verimli olması beklenen “Lityum-sülfür pilleri” ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. Lityum elementi, milyarlarca yıl önce meydana geldiğine inanılan büyük patlama (Big Bang) sonrasında bilim adamları, ilk birkaç saniye sonra periyodik cetvelin 1. ve 2. elementleri olan hidrojen ile helyum, ilk birkaç dakikasında ise lityum atomlarının oluştuğunu öne sürmektedir. Lityum aynı zamanda, yıldızlar arası bulutlara giren kozmik ışınlar vasıtasıyla da meydana gelmektedir. Nükleer reaksiyon başlatan parçacıklar gibi, kozmik ışınlar da atmosferde karbon, azot ve oksijen molekülleri ile çarpıştıklarında, yüksek enerji karakteri taşımaktadır. Toz ve gaz bulutlarının bir araya gelmesi ile oluşan yıldızların ilk dönemlerindeki lityum bolluğu, yıldızların gençliğinin kesin bir göstergesidir; bu sebepten bu element yıldızların parmak izleri olarak da adlandırılmaktadır. Yıldızlar yaşlandıkça lityumu yakıt olarak kullanıp bitirir. Orta yaşlı bir yıldız olan Güneş’in atmosferinde ölçülebilecek kadar lityum bulunmamaktadır.

Teknolojinin Parlayan Beyaz Yıldızı

Lityum Nano BataryaLityum üzerine çalışmalar 1817 yılında başlamıştır. Lityum, sülfürik asit ile reaksiyona sokularak lityum sülfat (Li2SO4) elde edilir. Elde edilen bu çökelti, çözeltiden ayrılarak sodyum karbonat (Na3CO3) ile yıkanır. Böylece suda çözünmeyen lityum karbonat (LiCO3) elde edilir. Küçük sun’î havuzlarda buharlaşması için bir yıl bekletilen lityum karbonat, yoğunlaştırıldıktan sonra rafinerilere taşınarak daha da saflaştırılır, daha sonra kurutulmak suretiyle lityum karbonat kristal granüllerine dönüştürülür ve beyaz un hâline getirilip paketlenir, satışa hazır olur.  Lityum karbonat, lityumun kullanıldığı ürünlerde ana maddedir. Bu üründen elde edilen lityum veya bileşikleri seramik ve cam sanayinde, pil üretiminde, yağlayıcı ve alaşım sertleştirici maddelerin bileşiminde, nükleer santrallerde soğutucu olarak, roketlerde itici kuvvet sağlamada ve bazı ilâçların bünyesinde kullanılır. 2003–2007 yılları arasındaki lityum karbonat tüketiminin % 100 artması; lityum sanayinin çok âni bir yükselişe geçtiğini gösteriyor. Bu yükselişte cep telefonları ve dizüstü bilgisayarların önemli payı vardır. Uzun vadede, geleceğin enerji kaynakları arasında lityum dikkat çekici bir elementtir. Diğer bir açıdan, bugün için fazla önemsenmeyen bir madenin yarının dünyasında çok önemli hâle gelebileceği, buna hazırlıklı ülkelerin ekonomik ve teknolojik avantajlar elde edeceği görülmektedir.


Kadir Can & Nuri Balta Kaynaklar: – Nature, 27 Kasım 2008, Kapak Konusu, Sparkling a Revolution, Plug-in Cars – Forbes, Enerji Özel Sayısı, 24 Kasım 2008, 182, 11 – MIT Tecnology Review Dergisi, Technologyreview.com – www. lityumdernegi.org – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez, PUBMED, lithium – Br J Psychiatry. 2009 May;194(5):464-5 – Genome Med. 2009 Aug 19;1(8):79. Lithium: a key to the genetics of bipolar disorder.

Etiketler:, , , ,

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir