Fırsat buldukça sizlere “Milli İşletim Sistemimiz Olan PARDUS“dan bahsetmek istiyorum. Önce, kısaca nedir, ne değildir gibi bir açıklama yaparak pek fazla bilgisi olmayan arakdaşlara yönelik genel bi’ tarifle başlayalım. Sonrasında ise tarihi gelişimi ve uygulamaları ile devam etmek sanırım mantıklı olur:)

PARDUS; ülkemizin AR-GE(Araştırma-Geliştirme) öncüsü olan TÜBİTAK tarafından, UEKAE projesi olarak geliştirildi. LINUX çekirdeği üzerine geliştirilen Pardus, geliştirilmeden önce çok fazla araştırma yapılarak piyasadaki açığı kapatmak üzere geliştirildi. Bu konuyu, Pardus hakkında kısa açıklamalardan sonra “Pardus’un Tarihi Gelişimi” isimli bir yazı dizisinde sizlere aktarmayı düşünüyorum. Açık kaynak kodlu yazılım olan Pardus, 2005 Aralığında  GPL ile lisanlanarak kullanıma sunulmuştur.Pardus; “Windows XP veya Vista” gibi bir İŞLETİM SİSTEMİDİR. Aynı görevi yaparlar. Bilgisayarımızı özelleştirmemizi çeşitli programları kullanmamızı ve işlemler yapabilmemizi sağlar.

Pardus’un GPL lisansı:

Yazılım özgürlüğünü savunan bir grup tarafından kurulan FSF(Özgür Yazılım Vakfı) tarafınca yazılımını özgürce geliştirmek isteyen yazılımcıların yararlanabileceği, kullanıcısının yanında geliştiricisinin de haklarını gözeten bir lisans sözleşmesi olan GPLyani”GNU General Public Licance“(GNU Genel Kamu Lisanası) olarak açılır. Daha önceki yazılarımda da bahsettiğim üzere,

GPL; yazarın haklarını korumakla beraber, orjinal esere ufak tefekte olsa eklemeler yapanlara ve bu eseri dağıtanlara bazı yükümlülüklerde getirir. Bu yükümlülüklerin ne olduğunu öğrenebilmek için özellikle GPL‘i okumakta yarar vardır.

Özgür Yazılım Nedir? : Yenilikçi bir yaklaşım…

Özgür yazılım; mevcut yapı içerisinde özgürce geliştirilip değiştirilebilen haklara sahip yazılımlara denir.

Özgür yazılımlar genellikle ücretsizdir fakat her özgür yazılım ücretsiz olmak zorunda değildir.

Buradaki sorun; “free” kelimesinin Türkçe karşılıklarından kaynaklanmaktadır. Free sözcüğü; hem ücretsiz hemde özgür anlamlarında kullanılabilir. Fakat “free dinner” bedava yemek anlamına gelsede “free software” bedava yazılım olarak değil “özgür yazılım” olarak tanımlanmalıdır. Buradaki özgürlükde; ifade özgürlüğü olarak kabul edilir. Yazılımın özgürlüğüne sebeb olan durumlar ise; yazılımın kaynak kodlarının size verilmesi ve bu kodları sizin bir başkasına vermenizin engellenMEmesinden ibarettir. Pardus‘da tamamen özgür olarak GPL altında halka açık olarak geliştirilmektedir… Yazının başında GPL‘ den kısaca bahsetmiştim.

Diğer Yazılar:

==> SSL Protokolü ve Sniffer Nedir?

==>Linux Nedir? |Eğlenceli ve Açıklayıcı Bi’ Makale:)|-1

==>Linux Nedir? |Eğlenceli ve Açıklayıcı Bi’ Makale:)|-2==>Neden Pardus?

==>Linux Mü? – Windows Mu?

==>Pardus’un Gelişim Süreci-1

==>Pardus’un Gelişim Süreci-2

Benze Yazılar:

1. Pardus’un Gelişim Süreci-1
2. Pardus’un Gelişimi Süreci-2
3. Neden Pardus?

* Güzel açıkladın. Fakat sen yabancı değilsin, açık konuşayım. Maliyet olayı bence pek de geçerli bir sebep değil!??
“DVD dolusu program 1-kaç TL, ne maliyetinden bahsediyorsun?” derler adama:) ?

* Hmm… Bi’ yerde haklısın tabii. Madem yabancı değiliz ben de açık konuşayım. Bir çok kişi senin söylediğin şekilde düşünüyor eminim ve bilgisayarlarını lisans bedelleri ödenmemiş, KOPYA YAZILIMLAR ile kullanıyorlar. Bunu yapanlar hem vicdanen hem de YASAL OLARAK SUÇLULAR ne yazık ki! Eğer bir üretici bir yazılımı için bir bedel istiyorsa, ona emeğinin karşılığını vermemek ve yazılımı kaçak kullanmak üreticiye yapılmış büyük bir haksızlık bence. Bunu yapan insanlar vicdanlarına nasıl hesap veriyorlar bilmiyorum, fakat bunun çok hızlı gelişen bilişim sanayisi yüzünden bilişim ahlakının oturmasına vakit kalmamış olmasına bağlıyorum. Vicdan konusu bir kenara, bu insanları yasalar karşısında HIRSIZ durumuna düşüren bir eylem. İnsanların, sırf ihtiyaçlarını karşılamak istedikleri için hayatları boyunca yapmayı akıllarından bile geçirmeyecekleri suçları yasalar önünde işlemiş sayılmaları üzücü. Fakat daha üzücü olan ise buna alışmış olmaları ve ALTARNATİFLERİ GÖRMEZDEN GELMELERİ. Öte yandan birey olarak bir DVD dolusu program ile hayatını sürdürebilir birisi, peki ya devlet kurumları? Tamamen duygusal bir şekilde bizim ülkemiz özelinde düşünürsek, devlet her yıl milyonlarca dolarlık yazılım satın alıyor, açık kaynak kodlu alternatifleri olduğu halde! Kesinlikle bu para ile çözülecek KÜÇÜKDE OLSA sorunları vardır bu ülkenin değil mi?

* Vicdan filan diyerek beni utandırdığın için bu sohbetimizde ikinci kez istirham ediyorum:(
* Bir de şöyle bir şey var; örneğin, kapalı kaynak kodlu bir yazılımın lisans bedelini ödedin ve kullanıyorsun. Böylece hem yasalarca suçlu değilsin hemde vicdanın rahat. Diyelim ki bir arkadaşın bu yazılımın bir kopyasını istedi senden, fakat yazılımın lisansı buna müsaade etmiyor. Ne yaparsın?

* Tuzak soru! Ne söylesem kurtaramayacağım :s Sen nasıl istersen öyle devam et madem…
* Aaaaa… Oldu mu şimdi? :( Lütfen sorulara cevap verelim…

* Tamam tamam… “Veririm yazılımı”.
* Bir çok kişide sizin gibi verebilir. Peki bunu yaptığın zaman LİSANS SÖZLEŞMESİNE AYKIRI DAVRANDIĞIN İÇİN baştaki duruma geri dönmüyor muyuz? Hem vicdanen hem de yasal olarak yanlış bir şey yapıyor, hem de arkadaşının da aynı yanlışı yapmasına öncü olmuyor musun?

* Hmm… O zaman “Vermem!”.
* Kızdın sanırım :) Neyse. Bir yerde doğrusu bu. Aksi halde kısa bir seyehatle hapis yollarını arşınlarsın :( Bence böyle bir ikilemin yaratılmış olması insanlığa karşı yapılan büyük bir haksızlık. Ayrıca bence bu durum açık kaynak kodlu yazılımların temelinde yatan ve insanlara sağladığı kavramlardan birisini ortaya çıkartıyor: “PAYLAŞIM”.

* Özgürlük diyeceksin sanmıştım.
* Ben de öyle derim diye hesaplamıştım ama orada pat diye “özgürlük” demek olmayacaktı. Fakat GPL hükümlerini şöyle bir düşündüğünde genel bir özgürlük anlayışının varlığını hissedebilirsin sanırım.

* Tamam anladım. Yani kafamda bir şeyler canlandı gibi. Güzel bir olay. Birileri var, kod yazıyorlar ve saklamıyorlar, diğerleri onların yazdıklarını kullanabiliyor, onlar diğerlerinin yazdıklarını kullanabiliyor… Bir lisans var, bu kodları kamunun malı yapıyor filan… Ayrıca özgür yazılımları kullanmak güzel bir şey.
* Ve özgür yazılımları kullanmanın en etkin yolu bir Linux dağıtımı kullanmak.

* Hah, “Linux dağıtımı“, bu ne oluyor?
* Linux dağıtımı dendiğinde, Linux çekirdeği ve onun çevresindeki özgür yazılımları uyum içerisinde çalıştıran, yeni uygulamaların kurulması ve kaldırılması noktasında kolaylıklar sağlayan bir işletim sisteminden bahsediliyor. Mesela “Pardus” gibi…

* Açık kaynak kodları oradan buradan toplayıp uyumlu halde çalışacakları sistemler haline getiriyor insanlar ve bu Linux Dağıtımı oluyor öyle mi?
* Evet, kimileri kendi araçlarını yazıyor, kimileri diğerlerine nazaran daha kolay oluyor. Fakat her biri kullanıcılara özgür bir şekilde bilgisayar kullanmanın tadını ve huzurunu vaat ediyorlar.

* Tabii sana huzur vaat ediyordur, fakat insanların Linux’un zorluğundan bahsettiklerine şahit oluyorum. Ben deneyeyim diye başına otursam kim bilir neler gelecek başıma. Bu konuda bir cesaretsizliğim var.

* Artık dağıtımlar çok gelişti. Kabul ediyorum, eskiden bu kadar kolay değildi. Fakat Pardus yedi tıklama ilekuruluyor ve ortalama yarım saat kadar sürüyor tamamen kurulumu, hatta daha az… Diğer Linux dağıtımlarının da ondan aşağı kalır yanı yok. Bir sürü insan kısa bir alışma sürecinin ardından rahatlıkla Pardus ya da diğer dağıtımları kullanabiliyor. Bir yerde buna cesaret etmek ve Linux’a bir şans vermek gerekiyor. En nihayetinde bu akıma güç veren şey kullanıcılar. Sadece kullanmakla dahi ciddi bir katkı sağlamış olacaksın. Pardus kullandım ve memnun kaldım. Tıpkı Windows gibi görsel. Hatta bir çok konuda daha özellikli ve kullanışlı. Kendi sitesinden ve resmi forumlarından takip edebilirsin.

* Eh, bu kadar laftan sonra denerim artık. Sonuçta Linux’un anlamı biraz genişlemiş durumda anladığım kadarı ile. Linux deyince insanlar artık özgür yazılımlar ile çevrelenmiş bir işletim sistemi ve bir ANLAYIŞTAN bahsediyorlar sanki...
* Evet, aynen öyle. Ben kısaca “ÖZGÜRLÜĞÜN ANAHTARI” diyorum.

* İyi gidiyordun aslında. Son söylediğin hem çok reklam kokuyor, hem de hiç özgün değil. Hadi ben yabancı değilim, fakat başkasına söyleme…

Bence harika bir yazı. Yeterincede bilgilendirici :) Umarım sizde beğenmişsinizdir ;) İyi günler…

Diğer Yazılar:
==>Linux Nedir? |Eğlenceli ve Açıklayıcı Bi’ Makale:)|-1
==>Pardus Nedir?
==>Linux Mü? – Windows Mu?
==>Neden Pardus?
==>Pardus’un Gelişim Süreci-1
==>Pardus’un Gelişim Süreci-2

Benze Yazılar:

1. Linux Nedir? |Eğlenceli ve Açıklayıcı Bi’ Makale:)|-1
2. Linux Mü-Windows Mu?
3. Pardus’un Gelişim Süreci-1

Pardus‘u kullanmadan önce kendimize yöneltmeniz gereken en önemli soru şu; “Linux Nedir?”. Linux; sadece birtakım 0 ve 1‘lerin paylaşımına değil, bazı felsefi gerekçelere ve bir ahlaki duruşa dayanır. Linux’ün anlatmak istedikleri var! Nasıl mı??

Linux’ün ne olduğunu anlatmak için onun ne olduğunu bilen ve Linux’ü merak eden iki kişi arasında yaşanabilecek diyaloglardan rastgele bir tanesini sizlere eğlenceli bir biçimde anlatmaya çalıştım :)

Linux

* “Nedir bu Linux?” Sorusuyla başlayalım…
* Hemen açıklayayım: Linux 1991 yılında Finlandiyalı bir bilgisayar mühendisliği öğrencisi olan “Linus Torvalds” tarafından geliştirilmeye başlanmış olan bir işletim sistemi çekirdeği projesidir.

* İstirham ediyorum. “Linux nedir?” derken ne kast ettiğim gerçekten ortada değil mi?
* Tamam kızma:) Linux gerçekten bir işletim sistemi çekirdeği projesiydi ama… :/ Fakat ben senin asıl duymak istediğin yanıtın ne olduğunu anladım sanırım;) Senin aradığın yanıta giden yolda ihtiyacımız olabilecek bir iki ufak kavramdan bahsedeyim önce, nasılsa sonrası gelir: ‘İşletim sistemi’; muhtemelen bildiğin gibi bilgisayarımızda istediğimiz uygulamaları çalıştırmamıza ve donanımlarımızı kullanmamıza olanak sağlayan en temel, olmazsa olmaz yazılımlar topluluğudur. ‘Çekirdek’; işte bu yazılımlar topluluğunun en temel bileşenidir. Linux da aslında bir çok açık kaynak kodlu işletim sisteminin çekirdeğini oluşturan bir yazılımdır, fakat yıllar içerisinde Linux adı açık kaynak kodlu işletim sistemlerinin bütününü tanımlar bir hâl almıştır.

* Hah!.. Şu meşhur “açık kaynak kodlu yazılım” olayı. Eğer şu kaynak kod denen şeyin ne olduğunu bir anlarsam çok bomba bir soru soracağım sana…!
* Aslında bu sorunun cevabı çok ayrıntılı ve uzun bir açıklamayı hak ediyor fakat seni sıkmamak için özetlemeye çalışacağım.

Yazılımlar ile onların kaynak kodları arasındaki ilişkiyi, yemekler ile o yemeklerin tarifleri arasındaki ilişkiye benzetilebiliriz.

Kaynak kod; bir yazılımın belirli, formal bir yapı içerisinde, insan tarafından anlaşılabilecek bir şeklidir. Bir yazılımın kaynak kodu, o yazılımın neyi, tam olarak nasıl yaptığını anlatır. Kaynak kodlar belirli işlemlere tabi tutulur ve ortaya meşhur 1 ve 0′lardan ibaret, bilgisayar tarafından anlaşılıp işletilebilecek ikili yazılımlar çıkar. Bu arada bu dönüşüm tek yönlüdür, yani bir yazılım kaynak koduna dönüştürülemezken kaynak kod, yazılıma dönüştürülebilir.

* Bomba sorudan vazgeçtim. Sonra soracağım onu. Başka bir soru: Linux’u bir sürü insan geliştiriyor. Doğru mu?
* Doğru.

* Ama bu projeyi “Linus Torvalds” başlattı… Peki günün birinde Linus denen beyefendi Linux’un kaynak kodunu kapatırsa ne olacak? Bunca insan yardım ediyorsa bir bildikleri vardır herhalde değil mi?

GNU Protected

* Sorduğun sorudan bazı şeyleri anlamaya başladığını çıkardım:) Bana güzel bir başlangıç noktası sağladın. Evet,Linus Torvalds böyle bir şey yapabilir. Bu güne kadar Linux’un kaynak koduna katkıda bulunmuş herkese yazdıkları kod karşılığında para verip telif haklarından feragat etmeleri konusunda anlaşıp Linux’un kaynak kodunu kapatabilir. Fakat bir önceki çekirdek
sürümünün kaynak kodu üzerinden çekirdeğin farklı bir isimle geliştirilmesine engel olamaz.

Kaynak kodların kapatılmaMasını sağlayan ve katkıda bulunanların güvende hissetmesini sağlayan şey ise GPL, yani Genel Kamu Lisansı’dır.

Kaynak kodları kapatsa bile Linux’den geliştirilen sistemlere engel olamaz ve bu sistemlerde bizden asla para talep edemez;)

* Konu benim ilk sorduğum sorunun asıl cevabına doğru gidiyormuş gibi görünüyor. Senin başta bana göstermediğin nezaketi gösterip, seni utandırayım ve mevzunun gidişatını bozmamak için “Nedir bu GPL lisansı?” diye sorayım.
* Çok naziksiniz, teşekkür ederim. GPL (’General Public License’ yani ‘GENEL KAMU LİSANSI‘) bir özgür yazılım lisansıdır.
Bir yazılım bu lisans ile lisanslandığında kaynak kodu topluma HEDİYE edilmiş olur ve dünyadaki herkese ayrım gözetmeksizin şu hakları verir: “Bu yazılımı istediğin amaçla çalıştırabilirsin”, “Bu yazılımın kaynak kodunu istediğin gibi değiştirebilirsin”, “Bu yazılımın orijinalini ya da değiştirdiğin halini toplumla paylaşabilir, istediğin kadar kopyalayabilirsin”. Bu kurallarına alışık olduğumuz bilişim dünyasının anlayışından öte, insana yakın bir yaklaşım.Bu da Linux’ün samimiyetini gösteriyor sanırım??? :)

* Faideli görünüyor sanırsam, amma ve lakin bunun pratik bir faidesi kafamda canlanmadı aslında:/
* Aslında hem pratik hem de dolaylı bir takım faydaları var. Bir kere GPL altında geliştirilen bir yazılım özel bir çaba sarf etmeye gerek bırakmadan, başlangıcından sonuna değin, ayrım gözetmeksizin “toplumun” ve “insanlığın” yararına geliştirilmiş olur. Neden mi?

Çünkü, yazılım geliştiricileri tekerleği yeniden keşfetmekle vakit harcamaz, daha önceden çözülmüş problemleri yeniden çözmeden, o çözümleri doğrudan kullanarak yeni yazılımlar üretebilirler.

FireFox

Böylece ayrıntılarla vakit kaybetmek yerine yeni fikirleri hayata geçirmelerine zaman kalır (örneğin Firefox buna bilinen bir örnek). Yeni fikirler sayesinde bilgisayar kullanıcılarının önünde daha çeşitli, kullanılabilir ve kaliteli alternatifler olur. Öte yandan kullanıcılar özgür yazılımlara çoğunlukla 0(sıfır) maliyet ile “sahip” olabildikleri için yazılım ücretlerine ayırdıkları kaynakları donanıma ya da diğer ihtiyaçlarına ayırabilir, yaşam ve çalışma standartlarını yükseltebilirler. Yüksek çalışma standardı verimi artırır vs…

Diğer Yazılar:
==> Linux Nedir? |Eğlenceli ve Açıklayıcı Bi’ Makale:)|-2
==>Pardus Nedir?
==>Linux Mü? – Windows Mu?

Benze Yazılar:

1. Linux Nedir? |Eğlenceli ve Açıklayıcı Bi’ Makale:)|-2
2. Linux Mü-Windows Mu?
3. PARDUS Nedir?